آدانا یکؽ د کلوݩ شٱئرؽا ولات تۏرکیٱ هؽ کاْ ھا د ھارگٱ اؽ ولات ۉ اؽ شٱئر مرکزی آستوݩ آدانا ئٱ اؽ شٱئر یاٛ جاگٱ جادؽار ۉ ٱصلی اومۊری، کشاورزی ۉ صنعتیٱ کاْ ھا د ولات تۏرکیٱ. اؽ آستوݩ ھا د لٛا گلال سیهان ۉ اۊساْ ساْ کیلٛۊمتر چارسیک د اؽ شٱئر ھا د دریا مدیترانٱ ۉ چی یاٛ مؽناوئٱ ئٱ ۉ نفۊس اؽ شٱئر د سال 2014 زارۊیی نزیک و 2.1 ملٛیوݩ کٱس بیٱ کاْ وا اؽ نفۊس اؽ شٱئر پورنفۊس تریݩ شٱئر د راساگٱ مدیترانه بیٱ. آدانا ھا د راساگٱ چوکۊرۊوا ئٱ کاْ اؽ راساگٱ د وٱرگرتٱ آستونؽا مرسین، عوسمانیٱ، خوتای ۉ آدانٱ. راساگٱ چوکۊرۊوا اؽ گلٛ راساگٱ صنعتی، اومۊری، کشاورزی ۉ رزهشتی ئٱ ۉ اؽ راساگٱ تقریبا 6 ملٛیوݩ کس نفۊس دارٱ کاْ د جۊر خوش یٱکؽ د راسگٱیا فرٱ حاصلخیز کشاورزی د دۏنیا ئٱ.
بونچٱک شناسی نوم
د پایٱ چن سرچشمٱ تاریخی نوم آدانا د کلیمٱ هیتی آدانیا گرتٱ بیٱ یا چن سرچشمٱ تاریخی هنی مۊئٱن کاْ اؽ نوم د کلیمٱ دانائۊس کاْ خوش د شٱئرآویشتاٛیی(تمدن) یۊنان دماتری گرتٱ بیٱ کاْ اؽ کلیمٱ خوش د گٱلٛونٱیا مال دبار کاْ ولات مسر اومانٱ و ولات یۊنان اۊسنی گرتٱ بیٱ کاْ ونو شٱئر آرگۊس ناْ درست کردنٱ. نیسسٱیا مسر دمادار مۉئٱن کاْ ولات داناجا د گات تۊتمۊسیس دۏئم (د 1437 سال دما زارۊ) ۉ گات آمنوفیس سئم (د سال 1390 تا 1352 دما زارۊ) نوئا د سرکنلوݩ بیئن شٱئرآویشتاٛیی میسنی د سال 1200 دما زارۊ یاٛ قرؽ د مال دبارؽا اؽ شٱئرآویشتاٛیی رتن د بال آو میناوئٱ سیسیلٛ ایسنی. ایسجایا دانۊنٱ چی یٱکؽ د زایارٱ بال آو نشیݩ رٱتن زؽر سلطه حمله سال 1191 دما زارۊ ولات مسر اۊسنی، اؽ حادثه د گات پاتشایی رامسس سئم پیش اوما. اۊساْ کاْ دانیانیا وا داسوݩ زایارٱ ایسجا شٱئر آدانا نومدؽار بیئن. یا گاسؽ اؽ نوم د زوونؽ دما هند ۉ اورۊپایی چی سانسکریت گرتٱ بیٱ مثلا چی اؽ کلیمٱ آدانا کاْ د کتاو ریگ ودا اومایٱ. د کتاو حماسه ایلٛیاد ۉ هۊمر اؽ کلیمٱ هم وا داسوݩ آدانا اومایٱ. د گات شٱئرآویشتاٛیی یۊنانی(ھلنی) ای کلیمٱ سی اْشناختن شٱئرآویشتاٛیی آنتوچیا د مؽناوئٱ سیسیلٛ و کار گرتٱ بیٱ. د پایٱ یاٛ ٱفسانٱ رۊمی-یۊنانی اؽ نوم بونچٱکش ھا د کلٱمٱ آدانۊس ۉ سارۊس ۉ ونو دۏ تا د کورؽا اورانۊس بینٱ اۊساْ ونو نزیک گلال سیهان سی یٱ کاْ د اۊچاْ زهشت داشتۊئٱن. یاٛ ریشٱ دؽارکنی دبارٱ یاٛ ٱفسانٱ کاْ مۉئٱ: اؽ نوم د کلٱمٱ آداد گرتٱ بیٱ کاْ خوش خودا تٱش بریق د شٱئرآویشتاٛیی ٱکدی، سۊمری، بابلی ۉ آشۊری بیٱ ۉ اؽ خودا د نزیک لریا زهشت داشتٱ ۉ نوم آدانا د نوم وه گرتٱ بیٱ. د کولٛ سی ریشٱ دؽارکونی نوم اؽ شٱئر چیا فراٛ گوتٱ بیٱ ۉ د ولاتؽا ھنی اؽ شئ وا نومؽا ھاری نومدؽارٱ نومؽایؽ چی:آدانۊس ۉ آدانا ۉ …..
ویرگار
آدانا د گات اْمپراتۊری رۊم یٱکؽ د شٱئرؽا آستوݩ رۊمی بیٱ کاْ پاتختش ترسۊس بیٱ. اؽ شٱئر ایسنی ٱندوم کٱلوݩ شٱئر ترسۊس ولات تۏرکیٱ ئا. دماتری اؽ آستوݩ مؽرسٱ واْ شش هزار سال دما زارۊ ۉ اؽ آستوݩ گاتؽا هلنی ۉ رۊمی ۉ اْمپراتۊری عثمانی ناْ د سٱر گوئارنی ۉ اؽ آستوݩ بؽشتر شٱئرآویشتاٛیی یۊنانی ناْ د خوش داشتٱ ۉ بؽشتر ٱندوم راساگٱ شٱئرآویشتاٛیی یۊنانی بیٱ تا شٱئرآویشتاٛیی تۏرکی، د گات اْمپراتۊری رۊم ٱفتاوزنوݩ ایچاْ یکؽ د بٱئرجایا نازار د اؽ اْمپراتۊری بیٱ ۉ د گات اْمپراتۊری عثمانی ایچاْ یکؽ د جایا نازار رزهشتی ۉ شٱئرآویشتاٛیی د ولات عثمانی بیٱ. ایچاْ چن گلٛ کلٱ سیا دارٱ کاْ چنی دؽاکاری مؽکٱ کاْ اؽ راساگٱ یکؽ د جایا مذهبی ۉ دینی د گات اْمپراتۊری رۊم ٱفتاوزنوݩ بیٱ. اؽ راساگٱ د گات کومرٱ ولات بیئن تۏرکیٱ جاگٱ نازاری سی خوش داشتٱ.
ولات شناسی
آدانا ها د آستوݩ آدانا ۉ مرکز اؽ آستوݩ ٱ کاْ اؽ آستوݩ خوش ھا د راساگٱ مدیترنٱ ۉ ھا د ھارگٱ ٱفتاونشیݩ اؽ راساگٱ. ایچاْ دروازٱ راساگٱ چۊکۊرۊوا ئٱ ۉ ھا د ھارگٱ ٱفتاوزنون کۏیا توروس ۉ د دیجا کشت ۉ کار فرٱ حاصلخیزٱ. د کۏیا توروس یاٛ جاگٱ اومایئن نازار هؽ کاْ اؽ شٱئر ناْ مؽ دیسنٱ و زیربخشؽا ھنی د راساگٱ چۊکۊرۊوا. گلال سیهان ها د وارۏ اؽ شٱئر کاْ آوبٱن سیهان ھا د ری اؽ گلال ۉ اؽ آوبن د سال 1956 زارۊیی سازسٱ ۉ اؽ آوبٱن سی دۏرس کردن برق آویی سازسٱ. چن گلٛ کانال آو هان د اؽ آوبٱن کاْ آو ناْ د اؽ آوبٱن مؽ رسونن د شٱئرؽا راساگٱ چۊکۊرۊوا. اؽ آستوݩ د دیجا کشاورزی ۉ دماتر شناسی فرٱ نازارٱ.
نفۊس
د سال 2012 زارۊیی نزیک واْ 1637000 کس نفۊس اؽ شٱئر بینٱ. رۏشد نفۊس اؽ شٱئر د ھٱر سال 2.5 درصد بیٱ کاْ رۏشد فرٱ وارۏ بیٱ. شمار زنؽا د مؽنجا نفۊس ای شٱئر پؽایا کم ۉ کوتؽ بؽشترٱ ۉ مۉئٱ بۉیی کاْ بؽشتر نفۊس اؽ شٱئر زن هؽسن. دۏ سئم نفۊس شٱئر آدانا ھان د لا ٱفتاونشیݩ گلال سیهان سی یٱ کاْ شئ سی ٱولی گلٛ د ایچاْ سازسٱ ۉ ای زمینؽا فرٱ حاصلخیزن.