پئغومِ سرنیسؽار
پیام سردبیر
سیچؽ ویردار بیئن د زوون دالکهئی مهمه؟
چرا محافظت از زبان مادری مهم است؟
ٱگر زوون تنیا آویرهئؽ بی سی اْرتباط گرتن وا دیگران اۊسه فره فرخؽ نائاشت یا مهم نوی که زوون دالکهئی یا هر زوونؽ هنی بۊئهش یا نۊئهش، د مؽن ورؽسه یا نورؽسه یا ٱصلن وه کومی زوون چاؤرٚاؤ بَکؽموݩ(بکنؽموݩ).
اگر زبان تنها ابزاری برای برقراری ارتباط با دیگران بود آنگاه زیاد تفاوت نمیکرد یا مهم نبود که زبان مادری یا هر زبان دیگری وجود داشته باشد یا نداشته باشد از بین برود یا از بین نرود یا اینکه اصلا به چه زبانی صحبت کنیم.
گاسؽ هم بؽتر بی که گِرد آیمیا یه زوون بائاشتنه حتا ٱگر اۊ زوون جهونگیرتر بویه چی اْنگلٛیسی بؽتر بی.
شاید هم بهتر بود که همه انسانها یک زبان داشتند و اگر آن زبان در سطح جهانی فراگیرتر بود همانند انگلیسی بهتر بود.
بلامه زوون تنیا آویرهئؽ سی گرتن اْرتباط نؽ.
ولی زبان تنها ابزاری برای برقراری ارتباط نیست.
۱.زوون آویره رهزؽِـشته. زوون سی زنه مَنن رهزؽِشتِ هر خَلک ۉ زایاره دخِل آؤن داره سی ماهی.
زبان ابزار فرهنگ است زبان برای زنده ماندن فرهنگ هر گروه و جماعت از مردم حکم آب را برای ماهی دارد.
۲. زوون آویره خؽال ۉ هؽس ۉ اٛحساسه
زبان ابزار تخیل و حس و حال و احساس است.
هؽس ۉ اٛحساس هر آیمؽ وه هر کوم د زوونیا بشر اْنتقالوردار هؽ بلامه دۊنسمنی ثابت کِرده که هیچ زوونؽ نتونه چی زوون دالکهئؽ هؽس و اٛحساس آیمیان بَنِمـونه.
حس و حال و احساس هر فرد از طریق هر کدام از زبانهای بشری قابل انتقال است ولی علم ثابت کرده است که هیچ زبانی نمیتواند همانند زبان مادری حس حال و احساس انسانها را نمایندگی کند.
۳. آیمیا وا اْشنفتن زوون دالکهئؽ د کِئفیا نوستالژیک، کئفیا شیرین، ۉ واویرَهیا دیرین بهرهمن مۊئن( بۊئن).
انسانها با شنیدن زبان مادری از لذتهای نوستالژیک و لذتهای شیرین و همچنین خاطرات قدیمی محظوظ میشوند.
۴. زوون آویره فگر کردن هم هؽ. آیمیا حتا ٱگر تنیا بۊئن د مؽن تنیائی فگر کردنیاشوݩ هم هان وا زوون. ایسنیا سر کَشیئن د مؽنه بین زوون ۉ فگر د فلسفه ۉ زووناْشناسی ۉ علم ٱعصاب ۉ ….. یکؽ د بَسخَهیا باۉ رۊز ۉ جالب هؽ.
زبان ابزار تفکر نیز هست آدمها حتی اگر تنها باشند در تنهایی فکر کردنهایشان زبان همراه آنها است. امروزه بررسی رابطه بین زبان و تفکر در فلسفه، زبانشناسی، علوم اعصاب و… یکی از مباحث متداول و جالب است.
چند نکته:
۱. آویره یا آؤره شکل خوشساخت شدهی(Euphonious) واژهٔ اۉره در لری کهگیلویه بویراحمد و ممسنی( اصطلاحا لری جنوبی ) به معنای ابزار، وسیله است که ما در این متن استفاده کردهایم و پیشنهاد میکنیم.
۲. بَنِمـونه( نمایندگی کند یا بنمایاند) این فعل در لری امروزی به هیچ وجه وجود ندارد و ما آن را از اشعار لری میرنوروز شاعر لر دوره صفویه در دیوان وی استخراج و احیاء کردهایم.
نمونی: نمایاند، نشان داد
نمونیئن: نمایاندن
همخانوادههای ایرانی از این فعل تا جایی که میدانیم:
واژگان فارسی: نمایاندن، نمودن، نمونه، نماینده
واژگان کردی: نوینین، نوینهر(نماینده)
۳. ویردار = هیردار (مواظب)
غلامرضا مهرآموز، سرنیسؽار