توضیح اتیمولوژی (ریشه شناسی) و ساخت واژه ی نیسِمون به معنی ادبیات

نیسمون nisemon =ادبیات

نیسمون یک کهن واژه ی لری در آستانه فراموشی کامل بوده است،

نیسِمون(یا نیسِمو) از دو جزء (تکواژ) تشکیل شده است:

نیس(=مخفف نویس)+  مون(=مان)

در اصل به معنی نویسندگی یا شیوه نوشتن و سبک قلم بوده، مثلا:

فلانی نیسِمون خویی داره.

از اواخر د هه ۸۰ فعالان فرهنگی لر این کهن واژه لری را که داشت از بین می رفت ارتقاء معنی داده و به  عنوان معادل لری ادبیات در نظر گرفته اند.

این تکنیک امروزی کردن ارتقای معنی واژگان کهن را در واژه سازی و معادل گزینی “بسط استعاری معنا” می نامند و در همه زبان ها هم به عنوان یکی از تکنیک های واژه سازی استفاده می شود.

پیتر نیومارک ترجمه شناس نامدار انگلیسی این فن را cultural equivalence می نامد یعنی معادل سازی فرهنگی که بدین مفهوم است که در معادل سازی اصطلاحات نوین در یک زبان گاه لازم نیست که  نوواژه سازی (neologism) کنیم بلکه در کلمات کهن آن زبان و فرهنگ  می گردیم و واژه ای را پیدا می کنیم که به نوعی معنایی نزدیک به معنای واژه مورد معادلسازی داشته باشد پس آن واژه ی کهن را معنی نوینی احیاء می کنیم.  واژه ی فرهنگ در زبان فارسی نیز با این تکنیک در مقابل cullture  انتخاب شده است ‌‌

جالب این است که خود معادل ادبیات در زبان های اروپایی که literature است از  بُنِ letter می آید یعنی حرف، نویسه، نوشتن بدین ترتیب از نیسمون(ادبیات) کلمات زیر به راحتی مشتق می شوند

نیسمونی: ادبی  nisemoni

نیسمون شناس/ نیسِمون وارَس= ادیب

نیسمون پرور= ادب پرور

واژه نسیمون از زمان معرفی از اواخر دهه ۸۰ مورد توجه  نویسندگان و فعالان فرهنگی لر قرار گرفته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *