معرفی کتاب گویش لری بویراحمدی

نویسنده:اسفندیار طاهری

گویش لری بویراحمدی یکی از گونه‌های گویش لری است که در کنار بختیاری و لری فیلی (لرستانی) سه گونۀ اصلی گویش لری را تشکیل می‌دهند. این گویش در بخشی از استان کهگیلویه و بویراحمد رواج دارد که به منطقۀ بویراحمد معروف است و تا چند دهه پیش به نام بویراحمد سردسیر شناخته می‌شد. این منطقه امروزه شامل دو شهرستان بویراحمد و دنا در این استان است. پیرامون منطقه‌ای که این گویش صحبت می‌شود، گونه‌های دیگری از گویش‌های لری رواج دارند که یا به این گویش بسیار نزدیگ هستند یا شباهت‌هایی با گونه‌هایی از گویش بختیاری دارند.

داده‌های این تحقیق در تابستان 1387 از شهرستان مارگون و برخی روستاهای اطراف آن، همچنین از روستای سورون در شهرستان دنا گردآوری شده است.

گویش لری بویراحمدی یکی از گویش‌های جنوب‌غربی ایران است که به همراه بختیاری و لری لرستانی (فیلی) سه گونۀ اصلی گویش لری را تشکیل می‌دهند. نام این گویش برگرفته از نام ایل بویراحمد است که در چند سدۀ گذشته در این منطقه ساکن بوده و نام خود را به منطقۀ بویراحمد و گویش رایج در آن داده است. پیرامون منطقه‌ای که گویش بویراحمدی رواج دارد، گونه‌های دیگری از گویش‌های لری صحبت می‌شوند که نزدیکی بسیاری با بویراحمدی دارند، مانند لری ممسنی در جنوب بویراحمد، لری دهدشتی در غرب بویراحمد، گویش طوایف طیبی و بهمئی در شمال‌غربی بویراحمد که با بختیاری رایج در شرق خوزستان نیز همانندی‌هایی دارند. در بخش شمال و شمال‌شرقی بویراحمد نیز گویشهای بینابین بختیاری و بویراحمدی رواج دارند، که هر چه به سمت مناطق بختیاری‌زبان پیش می‌روند همانند آنها به گویش بختیاری بیشتر می‌شود. همانندی بین بویراحمدی با بختیاری و لرستانی را هم در ساخت آوایی و ساخت‌واژه و هم در همانندی واژگان این گویش‌ها می‌بینیم.

این کتاب به توصیف زبان‌شناختی این گویش می‌پردازد و دارای این بخش‌های اصلی است: در بخش نخست مختصری دربارۀ خود گویش، گویشوران و محل گردآوری داده‌های این تحقیق گفته شده است و موقعیت جغرافیایی گویش، جغرافیای تاریخی و تاریخچۀ منطقۀ بویراحمد بررسی شده است.

بخش دوم به بررسی ساخت آوایی این گویش می‌پردازد؛ در این بخش واجشناسی، فرایندهای آوایی و تکیه بررسی شده است.

در بخش بعد به ساخت دستوری گویش پرداخته شده است. در این بخش ساخت‌واژه، واژه‌سازی و برخی مباحث نحوی گویش بررسی شده است. به جای آنکه نحو گویش در بخش جداگانه‌ای توصیف شود، ترجیح داده شده برخی از مباحثی که در نحو سنتی بررسی می‌شود همراه با ساخت‌واژه و در بخشی با عنوان دستور مورد بررسی قرار گیرد. بعد از تحلیل زبانی گویش در بخش دیگر کتاب متن‌هایی برگزیده از گویش با آوانویسی و ترجمۀ فارسی آورده شده‌اند. کتاب دو واژه‌‌نامه دارد، نخست واژه‌نامۀ بویراحمدی به فارسی که شامل بیش از 4000 واژۀ رایج گویش است و دیگری واژه‌نامۀ فارسی ـ لری بویراحمدی که برای یافتن برابر لری بویراحمدی واژه‌های فارسی فراهم شده است.

در این کتاب از الفبای بین‌المللی آوانگاری (IPA) تنها در توصیف ساخت آوایی گویش استفاده شده است و در دیگر بخش‌های کتاب از روش معمول در آوانویسی زبان‌های کهن ایران و گویش‌های ایرانی استفاده شده است. آوانویسی در حد آوانویسی کلی است و واج‌گونه‌هایی که در حالت توزیع تکمیلی قرار دارند و نیز فرآیندهای آوایی انجام گرفته در آوانویسی آورده شده‌اند.

فهرست مطالب کتاب:

بخش نخست: مقدمه

بخش دوم: واج‌شناسی

بخش سوم: دستور

متن‌ها

واژه‌نامه لری بویراحمدی ـ فارسی

واژه‌نامه فارسی ـ لری بویرامدی

منابع

منبع:

https://literaturelib.com/books/3727/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *