ریشه ی واژه برنج

غلامرضا مهرآموز

واژهبرنج در زبان عربی بصورت الرّز، در انگلیسی بصورت rice در لاتین oriza در یونانی بصورت orzya( یونانی کنونی ρύζι با تلفظ rýzi) و در آلمانی بصورت reis وجود دارد.

در اسپانیولی arroz تلفظ می شود که یادگار حضور مسلمانان در اندلس و تاثیر زبان عربی بر اسپانیولی است. حتی عدم تلفظ حرف ل در الرّز عربی و تشدید گرفتن حرف ر در آن منعکس است. یا الزّیت( روغن) عربی در اسپانیولی شده است azzeit.

جالب است‌که بدانید ریشه واژه برنج در همه این زبان ها( و بسیاری زبان های دیگر که از باب اختصار نام نبردیم ) یکی است و به زبان هندی برمی گردد. هندوستان از دیرباز همواره یکی از مراکز معروف تولید برنج در جهان بوده کمااینکه برنج دانه بلند هندی هنوز معروف است و نام این محصول نیز ریشه در زبان هندی دارد.

اما اصل این واژه در زبان هندی بصورت vihri_s بوده است در زبان عصر هخامنشی که اصطلاحا” به فارسی باستان مشهور شده است تبدیل شد به brizi سپس طبق فرآیندی واج شناسی واج n در داخل آن اضافه و تقویت شد تا واژه ی birinz یا برنج امروزی به دست آید.
در زبان پشتو تبدیل به vriže شد. این واژه از طریق گروه زبانی هندوایرانی وارد زبان های اروپایی و عربی شد.

واژه vihri-s در اصطلاحِ زبان شناسی بهووریهی(bahuvrihi) که توصیف یک نوع ترکیب وصفی است و قبلا بیان کردیم هم دیده می شود. بهووریهی به صورت تحت اللفظی یعنی برنج زیاد.

برخی از ریشه شناسان و زبان شناسان تاریخی معتقدند که واژه vihri-s هندی با barely( جو) و bread( نان) در انگلیسی از یک ریشه است( تغییرات بین واج v و b که در بسیاری از زبان ها مشاهده می شود).

گروه زبانی موسوم به هندوایرانی زیرمجموعه خانواده بزرگ زبان های هندواروپایی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *